Ağustos’un ortası oldu mu Karadeniz’de resmi tatil başlar. “Resmi tatil mi?” dediğinizi duyar gibiyim. Karadenizliler tatili fındık çuvallarına yaslanmış bahçelerinde bir demlik çay eşliğinde alın teri ile ve sıcak hava ile mücadele ederek geçirirler. Fındık ortasında birde yağmur meşhurdur o yüzden bu işin piri olanlar daha yağmur gelmeden çadırları fındık dallarına kurarlar; artık fındık sezonu başlamıştır. Bu tatil takvimde yazmaz belki ama Karadeniz insanı için önemi büyüktür fındık tatilinin. Okullar kapandığı gibi şehirler akın etmeye başlar; herkesin burnunda buram buram memleket kokar. Bazılarına özlem ve kavuşma ayı olarak gelse de bazılarına göre de mecburiyettir fındık toplama işi.
O dönem geldi mi İstanbul, Ankara, Bursa sokakları adeta bomboş kalır. Gurbetçi teyzeler valizle, amcalar terlikle, çocuklar poşetle memlekete akar. Çünkü vatan toprağı orasıdır, ama asıl vatan görevi bahçedir.
Saat beş buçukta horoz değil, komşu teyze bağıra bağıra uyandırır. “Kalkun uşaklar, çiğ düşmeden bahçeye!” Çiğ düşmeden toplanan fındık, altın değerindedir. Çiğden sonra toplanan fındık ise bel ağrısıdır.
Kimse fındık toplamaya “hobim” demez. Herkes “mecburiyet” der. Ama bir hafta sonra şehirde sırtı ağrıyan herkes, “Bu yaz fındık topladım” diyerek övünür. Hele de hayatında Fındık toplamamış bir kesim bulunur ki keşke bende orada olsam ve fındık toplasam falan derler. Fındık, Karadenizlinin hem derdi hem gururudur. Birde üretici verdiği emeğinin karşılığını tüketiciye satarken fiyat konusunda alsa bütün yorgunluğu gider. Fakat fındık sezonu bitip harmanı kurutup satmaya götürdüklerinde çoğu mağdur olur çünkü tek tek randıman ve çürükler hesaplanır fındık hep sağlam olsa ve şansa kader bir iki çürük gelse göze değeri hemen düşüverir ve bir çuval emek iner yarıya bazen hep yok olur orası ayrı. Üreticiyi bu konuda gözetmek gerekir.
Çünkü sonunda emek konuşur her ailenin neredeyse geçim kaynağı fındıktır
Televizyonda dolar ne olmuş kimse bakmaz. Tek soru vardır: “Fındık kaç lira oldu?” Fındığın fiyatı, o yıl düğün yapılacak mı, araba değişecek mi, toruna telefon alınacak mı sorusunun cevabıdır aslında. Bazılarına tuhaf gelebilir ama
Fındık bitmeden kimse kimseye “gel çay içelim” demez. Diyemez daha doğrusu yorgunluktan. Fındık bittiği gün, bütün köy birbirinin evinde olur. Çünkü artık bel ağrısı ortak, yorgunluk tatlıdır. Gerçek şu ki;
Fındık, Karadeniz’in sadece geçim kaynağı değil. Tatilde Buluşma sebebidir, kavga sebebidir, gurbetin dönüş biletidir. Bir çuval fındık, bir ailenin bir yıllık sabrıdır.
Şehirde yaşayan çocuk dalga geçer: “Ne gerek var bu kadar eziyete?” Ama memlekete gelen o çocuk, fındık ayıklarken dedesinin eline bakar. Nasır tutmuş, çatlamış eller. Yıl boyu konuşmayan kardeşler, fındık zamanı aynı çuvalın başına oturur. Kavga çıkar, barışılır, dedikodu yapılır, helalleşilir. Psikolog tutmaya gerek yok. Bir harman yeri yeter semaver eşliğinde arada gece ateş böcekleri ve gece kuşları da eşlik ederler sohbete.
Fındık zamanı bitince Karadeniz yine sessizleşir. Ama herkesin kalbinde bir çuval anı kalır.
Karadeniz’de köylerde fındık zamanı bir başkadır.
